เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานอยู่ในแถบเทือกเขาเพชรบูรณ์ เทือกเขาดงพญาเย็น และเทือกเขาสันกำแพง ซึ่งเป็นเทือกเขาที่ทอดตัวต่อเนื่องกันในแนวตั้งจากทิศเหนือไปทางทิศใต้ตั้งแต่จังหวัดเพชรบูรณ์ลงไปถึงจังหวัดนครราชสีมา เป็นกลุ่มดั้งเดิมที่อาศัยอยู่ในพื้นที่แห่งนี้มาก่อนที่ชาวเขมรและกลุ่มคนที่พูดภาษาตระกูลไท-กะได จะเข้ามาครอบครองดินแดนแห่งนี้

 

ปัจจุบันมีหมู่บ้านชนเผ่าพื้นเมืองชาวญัฮกุรอยู่ใน 3 จังหวัด คือ เพชรบูรณ์ ชัยภูมิ และนครราชสีมา ประมาณ 22 หมู่บ้าน มีประชากร 2868 คน  627 ครัวเรือน โดยมีความหนาแน่นที่สุดอยู่ที่อำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ

ในอดีตชาวญัฮกุรเป็นกลุ่มคนที่นิยมทำไร่ข้าวและล่าสัตว์ในพื้นที่ป่าไม้ มีความเชื่อในเรื่องภูตผีและวิญญาณ เวทมนต์คาถา มีวิถีชีวิตที่มีลักษณะเฉพาะตน แต่งงานในกลุ่มชนเผ่าเดียวกัน การสร้างบ้านเรือนจะไม่ถาวร สามารถเคลื่อนย้ายไปตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ใหม่ได้ นิยมใช้ไม้ที่หาได้จากป่ามาสร้างบ้านหลังคามุงด้วยตับหญ้าคา ยกพื้นสูง ฝาบ้านและพื้นเป็นไม้ไผ่ เมื่อแต่งงานกันฝ่ายชายจะเป็นฝ่ายเข้าไปอยู่บ้านพ่อแม่ฝ่ายหญิง

ชาวญัฮกุรจะมีวิถีทำกินโดยการโค่นไม้ถางป่าเป็นพื้นที่ทำไร่ข้าวผสมผสานกับการปลูกพืชผักไว้บริโภคอย่างเพียงพอในครัวเรือน  มีความชำนาญในการล่าสัตว์ หาของป่า นำผลผลิตจากป่าไปใช้เพื่อการแลกเปลี่ยนผลิตภัณฑ์อื่นๆ ที่ไม่สามารถผลิตได้ เช่น ผ้า เกลือ และอื่นๆ